วันที่ 12 สิงหาคม 2569 พลเอก กัมปนาท รุดดิษฐ์ องคมนตรี ประธานกรรมการมูลนิธิโครงการหลวง ร่วมการเสวนาในหัวข้อ “หัตถศิลป์แห่งความรัก : เรื่องราวจากแม่สู่ลูก ใต้ร่มพระบารมี” ณ เซ็นทรัลคอร์ท ชั้น 1 ศูนย์การค้าเซ็นทรัลเวิลด์ กรุงเทพมหานคร ซึ่งจัดขึ้นภายในงาน “โครงการหลวง 57” เพื่อเผยแพร่พระราชปณิธานด้านการส่งเสริมงานหัตถกรรมบนพื้นที่สูง และการสืบสานภูมิปัญญาของกลุ่มชาติพันธุ์สู่การสร้างอาชีพและพัฒนาคุณภาพชีวิตอย่างยั่งยืน

โอกาสนี้ องคมนตรีกล่าวถึงความเป็นมาของการดำเนินงานด้านหัตถกรรมของมูลนิธิโครงการหลวง ซึ่งเริ่มดำเนินงานมาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2535 โดยได้รับพระมหากรุณาธิคุณจาก สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ที่ทรงส่งเสริมการอนุรักษ์และพัฒนางานหัตถกรรมบนพื้นที่สูง พร้อมพระราชทานทุนทรัพย์สนับสนุนการดำเนินงาน ส่งผลให้งานทอผ้า งานปัก งานจักสาน และเครื่องเงิน ได้รับการพัฒนาต่อยอดเป็นอาชีพ สร้างรายได้ และคงคุณค่าในฐานะมรดกทางวัฒนธรรมของชุมชน

ปัจจุบัน มูลนิธิโครงการหลวงมุ่งพัฒนางานหัตถกรรมให้สอดคล้องกับวิถีชีวิตและความต้องการของผู้บริโภคยุคใหม่ โดยนำภูมิปัญญาดั้งเดิมมาผสานกับการออกแบบร่วมสมัย เพิ่มมูลค่าผ่านเรื่องราวและอัตลักษณ์ของผลิตภัณฑ์ ตลอดจนขยายโอกาสทางการตลาด ภายใต้ความร่วมมือระหว่างช่างฝีมือ ครูช่างน้อย นักออกแบบ และภาคีเครือข่าย เพื่อให้งานหัตถกรรมสามารถเติบโตควบคู่ไปกับการอนุรักษ์ภูมิปัญญาท้องถิ่น

นอกจากนี้ มูลนิธิโครงการหลวงยังขยายองค์ความรู้ด้านงานหัตถกรรมสู่ ทัณฑสถานหญิง โดยนำวัตถุดิบและเรื่องราวจากโครงการหลวงมาต่อยอดด้วยทักษะของผู้ต้องขังหญิง ผ่านงานผ้าไหม งานปัก งานตัดเย็บ และงานหัตถกรรมจากวัสดุธรรมชาติ เพื่อสร้างทักษะและโอกาสในการประกอบอาชีพ พร้อมเพิ่มคุณค่าให้แก่ผลิตภัณฑ์และสร้างประโยชน์แก่สังคม

อีกหนึ่งแนวทางสำคัญ คือการสืบสานพระราชปณิธานในการพัฒนา “กัญชง” สู่พืชเศรษฐกิจ ผ่านการวิจัยและพัฒนาผลิตภัณฑ์จากเส้นใยที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม สร้างรายได้แก่เกษตรกร และสนับสนุนเศรษฐกิจชีวภาพ ควบคู่กับ Koyori Project 2026 ซึ่งผสานความร่วมมือระหว่างนักออกแบบและนักวิจัยไทย–ญี่ปุ่น เพื่อยกระดับงานหัตถกรรมบนพื้นที่สูง รวมถึงการจัดตั้ง หอศิลปหัตถกรรมบนพื้นที่สูง จังหวัดเชียงใหม่ เพื่อเป็นศูนย์กลางในการรวบรวม อนุรักษ์ และถ่ายทอดองค์ความรู้ด้านหัตถกรรมชาติพันธุ์

นางวาสนา เพทัย หัวหน้ากองทุนโครงการหัตถกรรม มูลนิธิโครงการหลวง ถ่ายทอดแนวทางการส่งเสริมงานหัตถกรรมจากประสบการณ์การทำงานกว่า 33 ปี โดยน้อมนำแนวทางพระราชดำริมาสืบสานและต่อยอดภูมิปัญญาท้องถิ่น สร้างโอกาสในการประกอบอาชีพและรายได้ให้แก่ชุมชน ควบคู่กับการอนุรักษ์วัฒนธรรมและสิ่งแวดล้อม ตลอดจนการถ่ายทอดองค์ความรู้สู่คนรุ่นใหม่ เพื่อให้ภูมิปัญญาหัตถกรรมได้รับการสืบทอดจากรุ่นสู่รุ่นและดำรงอยู่คู่ชุมชนอย่างยั่งยืน

ด้าน นางนันท์นภัทร แปทู ประธานกลุ่มแปรรูปผ้าทอกะเหรี่ยงบ้านเด่นยางมูล ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงพระบาทห้วยต้ม จังหวัดลำพูน พร้อมด้วย นางสาวนภัสษา แปทู บุตรสาว ร่วมถ่ายทอดเรื่องราวการสืบทอดภูมิปัญญาการทอผ้าจากแม่สู่ลูก โดยนำความรู้ด้านการออกแบบมาผสานกับภูมิปัญญาดั้งเดิม จนพัฒนาเป็นแบรนด์ “Mo the Po” สร้างอาชีพและรายได้ พร้อมส่งต่อมรดกทางวัฒนธรรมจากรุ่นสู่รุ่น

ขณะที่ นางสาวกำไลทิพย์ ลีพัฒนา เกษตรกรจากศูนย์พัฒนาโครงการหลวงห้วยลึก จังหวัดเชียงใหม่ ถ่ายทอดประสบการณ์การต่อยอดงานเขียนเทียนและงานตัดเย็บของชุมชนชาติพันธุ์ม้ง โดยใช้สีธรรมชาติ และได้รับโอกาสเข้าร่วม Koyori Project 2026 เพื่อพัฒนาผลิตภัณฑ์ร่วมกับนักออกแบบไทยและญี่ปุ่น ยกระดับงานหัตถกรรมบนพื้นที่สูงสู่ตลาดสากล โดยยังคงรักษาอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมของชุมชน

ภายหลังการเสวนา องคมนตรีเน้นย้ำว่า งานหัตถกรรมบนพื้นที่สูงมิได้เป็นเพียงผลิตภัณฑ์ แต่เป็นมรดกภูมิปัญญาที่สะท้อนอัตลักษณ์และวิถีชีวิตของชุมชน และเป็นรากฐานสำคัญในการสร้างอาชีพและยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชนบนพื้นที่สูง การดำเนินงานจึงมุ่ง “สืบสาน รักษา และต่อยอด” คุณค่าจากคนรุ่นหนึ่งสู่คนอีกรุ่นหนึ่ง เพื่อสร้างความมั่นคงทางเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน